“Ajurweda i świadomość ciała” – książka o jodze…

"Ajurweda i świadomość ciała" D. VanHowten

Joga ośmioraka (astanga joga) – główna ścieżka nauczana przez Patańdżalego – zaczyna się od ahimsy – praktyki niekrzywdzenia. Praktyka ta – szczególnie realizowana wobec siebie samego – nadaje ton pozostałym aspektom praktyki zewnętrznej. Niestety wiele osób o tym zapomina – praktykuje asany czy pranajamę “na siłę”, stara się brutalnie przebijać przez swoje ograniczenia – i te fizyczne i te psychiczne. Dlatego książka Donalda VanHowtena “Ajurweda i świadomość ciała” jest dla mnie pozycją o jodze, choć on sam nie odnosi się bezpośrednio do tej praktyki w treści książki.

Donald VanHowten – amerykański specjalista pracy z ciałem, terapeuta i nauczyciel – opisuje mechanizmy, w jaki sposób nasze doświadczenia zapisują się w ciele wpływając nie tylko na funkcjonowanie naszego ciała, ale również także na nasze relacje z samym sobą i naszymi bliskimi. Co więcej, autor prowadzi nas krok po kroku do uświadomienia sobie naszych rozmaitych uwarunkowań, zaakceptowania ich i łagodnej, nie krzywdzącej nas zmiany. Ostrzega: “Gdy przyglądamy się sposobom wywoływania zmian, musimy wybrać takie, które zostały stworzone w zgodzie z naszym organizmem i uczą jak z nim współpracować, a nie działają przeciwko niemu. Powinniśmy docenić sposób, w jaki nasze ciała się zorganizowały (…). Jeśli ocenimy jakiś określony wzorzec jako ‘zły’ i postanawiamy go zmienić, możemy wywołać dysharmonię.”

W pierwszym rozdziale VanHowten przedstawia swoją teorię powstawania “odcisku życia”, przez co rozumie proces zapisywania się doświadczeń w błonach tkanki łącznej w ciele, w drugim rozdziale przybliża pokrótce ajurwedę, najstarszy system medyczny świata i pokazuje jak ją odnieść do pracy z ciałem. Trzeci rozdział rozpatruje rozmaite kwestie związane z naszym obrazem samego siebie, samooceną, a w szczególności pokazuje mechanizmy samoograniczania się, a czwarty, który wieńczy pierwszą część książki poświęconą samopoznaniu, opisuje funkcje powięzi i innych struktur tkanki łącznej. Styl pisarski autora skłania do samoobserwacji, podobnie proponowane przez VanHowten ćwiczenia.

Ten nurt uważnościowy jest rozwijany w drugiej części książki, w rozdziale, w którym autor opisuje swoją koncepcję Dotyku przebudzenia. Ten rozdział przypomniał mi o sesji pytań i odpowiedzi z Sharatem Arorą w 2008 roku w Warszawie. Ktoś zapytał wówczas dlaczego niektórzy nauczyciele jogi uszkadzają swoich uczniów korygując ich. Sharat, podkreślając wagę procesu korekty, odpowiedział, że jeśli motywem korekty jest współczucie niemożliwe jest, aby kogoś uszkodzić; uszkodzenia powstają jeśli motywy do korekty dostarcza ego. Podobny wątek porusza VanHowten, zauważając, że dotyk powinien być realizowany z czystym umysłem, bez oczekiwań. W rozdziale przedstawia także proces dotyku przebudzenia krok po kroku, pokazując w jaki sposób podążać za ciałem, jak również załącza zabawne ćwiczenie ze skrobią dla zrozumienia różnych rodzajów dotyku. Kolejny rozdział autor poświęca na omówienie składników ciała, zarówno z punktu widzenia medycyny ajurwedyjskiej, jak i współczesnej anatomii, co stanowi niejako wstęp do następnego rozdziału na temat interwencji w pracy z ciałem, gdzie podany jest interesujący (z mojego punktu widzenia jako nauczyciela jogi) sześciostopniowy schemat korekty poprzez dotyk.

W ostatniej części książki Donald VanHowten poświęca kilka rozdziałów rozmaitym terapiom, zarówno związanym z przepływem prany, jak i bezpośrednim interwencjom manualnym. Autor podkreśla, że “nie wystarczy połączyć iluś technik i zakładać, że się uda. (…) praca (…) zmienia się z każdym nowym pacjentem, jak również sposób działania zmienia się wraz z porami roku.”

“Ajurweda i świadomość ciała” jest bez wątpienia przydatną pozycją dla nauczyciela jogi, ale także dla każdej innej osoby poszukującej samoświadomości, rozumienia i holistycznego rozwoju. Pomimo miejscami nawiedzonego języka, wartość publikacji broni się sama – szczególnie ćwiczenia praktyczne i przykłady z praktyki autora. Pamiętając, że praktyka jogi (abhyasa) jest w swej istocie przełamywaniem automatyzmu i docieraniem do swojej prawdziwej natury, warto zauważyć, że spoglądanie na swoje doświadczenia z różnych perspektyw daje nam możliwość zachowania uważności. Na pewno opisana powyżej publikacji daje właśnie takie świeże spojrzenie. Polecam!